Verstand van vertalen?

woensdag 10 juni 2009

Vaak leer je tijdens het vertalen ook iets over je eigen taal. Zo denken veel mensen bijvoorbeeld dat de aanduiding verstandskies te maken heeft met de stand van deze kiezen in de mond (ver achterin) en niet met ‘verstand’.

Wanneer je het woord echter in vertaling tegenkomt, blijkt dat het ook dan vaak een samenstelling of afleiding van het woord ‘verstand’ of ‘wijsheid’ is. Dat geldt bijvoorbeeld voor het Engels (wisdom tooth), het Duits (Weisheitszahn), het Frans (dent de sagesse), het Russisch (зуб мудрости) of het Macedonische (умник).

In het Etymologisch woordenboek (1997) van Van Dale vinden we dan ook een andere verklaring: een verstandskies zou zo heten omdat verstandskiezen pas laat opkomen, net als volgens sommigen het verstand. Daarbij kan je dan ook denken aan de uitdrukking het verstand komt met de jaren. In ouder Nederlands sprak men ook wel van wijsheidskies. In enkele oude drukken van het woordenboek van Van Dale staat hier de volgende definitie bij: "een der achterste kiezen onder en boven aan beide zijden in den mond, welke eerst verschijnt, wanneer het verstand tot rijpheid gekomen is". En in Belgisch-Nederlands is wijsheidstand nog steeds een gewoon woord.

Verstandskies, wijsheidskies en wijsheidstand gaan terug op het Latijnse dens sapientiae, 'tand der wijsheid'. Dit verklaart ook waarom de woorden voor verstandskies in veel talen zo op elkaar lijken: veel medische termen zijn leenvertalingen uit het Latijn, dat lang de voornaamste wetenschapstaal was.

Zo is het dus ook voor het begrijp van je eigen taal helemaal niet verkeerd om eens over de grenzen te kijken en blijkt dat veel ‘typisch Nederlandse’ woorden hun herkomst vinden in een andere taal.

Bron: www.onzetaal.nl

contact

Vertaalbureau Trador

Nachtegaallaan 45

4005 EB Tiel

NEDERLAND

T +31 (0)344-661690

Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.